PPWR – już od sierpnia nowe obowiązki dla przedsiębiorców korzystających z opakowań
12 sierpnia bieżącego roku zacznie obowiązywać Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE (PPWR, od ang. Packaging and Packaging Waste Regulation). Pomimo tego, iż wdrożenie najbardziej fundamentalnych zmian zaplanowano na 2030 r., wytwórcy, importerzy i dystrybutorzy produktów w opakowaniach będą podlegać niektórym, nowym obowiązkom już za trzy miesiące.
Ograniczenie stosowania substancji
Od 12 sierpnia 2026 r. opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością nie będą mogły być wprowadzane do obrotu, jeżeli będą przekraczały określone w rozporządzeniu stężenia dla substancji PFAS. Rozporządzenie utrzyma również wymagania w zakresie ograniczania niektórych substancji takich jak ołów, kadm, rtęć czy chrom sześciowartościowy, dla których dopuszczalne stężenie nie może przekraczać 100 mg na kg.
Ocena zgodności
Począwszy od 12 sierpnia 2026 r. wytwórcy będą mogli wprowadzać do obrotu wyłącznie opakowania, dla których przeprowadzono ocenę zgodności i sporządzono dokumentację techniczną. Po ustaleniu, iż dane opakowanie odpowiada wymogom wynikającym z rozporządzenia, konieczne będzie sporządzenie deklaracji zgodności. Dokumenty te powinny być przechowywane przez okres 5 lat od daty wprowadzenia opakowania do obrotu, a w przypadku opakowań wielokrotnego użytku przez 10 lat.
Każde opakowanie winno być opatrzone numerem typu, partii, numerem seryjnym lub innym elementem umożliwiającym ich identyfikację. Wytwórcy zobowiązani będą do podawania na opakowaniu swojej nazwy, nazwy handlowej lub znaku towarowego, a w przypadku takiej dostępności, również środków komunikacji elektronicznej, za pomocą których można się z nimi skontaktować. W przypadku jeżeli wprowadzenia do obrotu dokona importer, również jego dane winny się znaleźć na opakowaniu.
Docelowo, po wejściu w życie obowiązków, których wymagalność zaplanowana jest na 2030 r., ocena zgodności będzie w przeważającej mierze dotyczyć ustalenia, czy te wymogi, w zakresie minimalizacji opakowań, zdatności do recyklingu, użycia recyklatu, kompostowalności i etykietowania opakowań są spełnione. Konsekwencją uchybień w zakresie opisanych wyżej wymogów, będzie obowiązek podjęcia środków naprawczych niezbędnych do zapewnienia zgodności opakowań z wymogami lub albo wycofanie z obrotu lub odzyskanie. Obowiązek podjęcia środków naprawczych nałożony jest nie tylko na wytwórcę, lecz również na importera czy dystrybutora.
Zmiany od 2030 roku
Obowiązek minimalizacji opakowań będzie się wiązał z koniecznością zapewnienia, aby wprowadzane do obrotu opakowanie było zaprojektowane w taki sposób, aby jego masa i objętość były ograniczone do minimum, niezbędnego do zapewnienia funkcjonalności. Wprost zakazane będzie stosowanie opakowań, które mają sprawiać wrażenie, iż objętość produktu jest większa niż w rzeczywistości, w tym opakowań mających podwójne ścianki, fałszywe dna i zbędne warstwy.
Każde opakowanie będzie musiało być zdatne do recyklingu, czyli powinno umożliwiać wykorzystanie powstałych surowców wtórnych, których jakość w porównaniu z materiałem oryginalnym będzie wystarczająca, aby można je było wykorzystać w celu zastąpienia surowców pierwotnych. W związku z powyższym planowane jest wprowadzenie klasyfikacji zdolności do recyklingu. Docelowo poziom przystosowania do recyklingu będzie wpływać na wysokość opłat ponoszonych z tytułu rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
Dążąc do zwiększenia udziału materiałów pochodzących z recyklingu w produkcji opakowań, przewidziano obowiązek wykorzystania tzw. recyklatu w procesie produkcji opakowań sztucznych. W praktyce, oznacza to rozszerzenie wymagań ustanowionych w dyrektywie SUP, poza butelki na napoje. Każda wykonana z tworzywa sztucznego część opakowania wprowadzanego do obrotu będzie musiała zawierać minimalną zawartość procentową materiałów z recyklingu odzyskanych z odpadów pokonsumenckich. Te minimalne poziomy mają wynosić:
- 30% w przypadku opakowań do kontaktu z produktami wrażliwymi, wykonanych w znacznej mierze z PET (politereftalanu etylenu), z wyjątkiem butelek jednorazowego użytku na napoje;
- 10% w przypadku opakowań do kontaktu z produktami wrażliwymi, wykonanych z materiałów z tworzyw sztucznych innych niż PET (politereftalan etylenu), z wyjątkiem butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje;
- 30% w przypadku butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje;
- 35% w przypadku innych opakowań z tworzyw sztucznych.
Zgodnie z PPWR, od 2030 należy również ograniczyć pustą przestrzeń w opakowaniach zbiorczych, transportowych i opakowań dla handlu elektronicznego. Podmioty gospodarcze, które napełniają opakowanie, będą musiały zapewnić, że współczynnik pustej przestrzeni nie przekroczy 50% . Za pustą przestrzeń uznaje się przestrzeń wypełnioną ścinkami papieru, wypełniaczami powietrznymi, folią bąbelkową, wypełniaczami gąbkowymi, wypełniaczami piankowymi, wełną drzewną, chipsami polistyrenowymi lub styropianowymi bądź innymi materiałami wypełniającymi.
Zakazane będzie również stosowanie niektórych formatów opakowań z tworzyw sztucznych takich jak:
- folie do grupowania produktów oraz folie termokurczliwe, wykorzystywane w punktach sprzedaży do grupowania produktów sprzedawanych w butelkach, puszkach, metalowych pudełkach, słoiczkach, kubkach i paczkach, zaprojektowane jako opakowania udogadniające, pozwalające konsumentom dokonać zakupu więcej niż jednej sztuki produktu lub zachęcające ich do tego;
- siatki, torby, tacki, pojemniki, stosowane jako opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych służące do przechowywania paczkowanych świeżych owoców i warzyw o wadze poniżej 1,5 kg (z wyjątkami);
- tacki, jednorazowe talerze i kubki, torby, pudełka, stosowane w sektorze HoReCa, przeznaczone do spożywania żywności na miejscu, jednorazowe pojemniki na sosy, dżemy, zabielacze do kawy;
- opakowania jednorazowe kosmetyków, produktów higieny osobistej i artykułów toaletowych stosowane w sektorze zakwaterowania;
- bardzo lekkie torby na zakupy, wykonane z tworzywa sztucznego.
Począwszy od 2030 r. 40 % opakowań transportowych i opakowań handlowych wykorzystywanych do transportu produktów, powinno być opakowaniami wielokrotnego użytku. Przy czym wymóg dotyczy części formatów opakowań. Jeszcze wcześniej, bo w 2028 r. planowane jest ujednolicenie etykiet opakowaniowych, tak aby oznaczenia, w tym piktogramy, ułatwiające sortowanie były jednolite na terenie całej Unii Europejskiej.
PPWR niesie więc wiele zmian. Aby zapewnić ich właściwe wdrożenie, do części z nich należy się przygotowywać już teraz.
Tekst: Krzysztof Buczak - Kancelaria Adwokacka Krzysztof Buczak